Jeśli masz inny system, przeczytaj artykuł Czyszczenie Windows XP.

Pozbywając się niepotrzebnych śmieci zwolnisz nawet do kilku gigabajtów miejsca na dysku.

Kurs skierowany jest dla osób niezbyt obytych z komputerem.

Do dzieła!

Objaśnienia i przyjęte konwencje w oczyszczaniu Visty

Niektóre otwarte okna w Windowsie nie są widoczne w pasku koło przycisku Start, w szczególności okna ustawień. Jeśli więc otworzymy takie okno i klikniemy na okno przeglądarki (lub inne), to okno ustawień "schowa się" za nie. Można się do niego spowrotem dostać minimalizując bieżące okno (np. przeglądarki), czyli klikając na przycisk ze znakiem podkreślenia _ w jego prawym górnym rogu.

Klikanie kolejno na odpowiednie napisy jest połączone strzałką, np. "Start → Uruchom..." należy rozumieć jako "naciśnij przycisk Start (lewy dolny róg ekranu) i kliknij pozycję Uruchom...".

Przejście do kolejnych podkatalogów jest połączone znakiem "/", np. "C:/Windows/System" należy rozumieć jako "w Mój komputer kliknij dwukrotnie na dysk C, następnie dwukrotnie na katalog Windows, a później na katalog System". Jeśli ścieżka dotyczy dysku C, chodzi o dysk, na którym zainstalowany jest system Windows (a więc najczęściej właśnie C).

Usuwanie zbędnych plików i katalogów - przygotowania

By wprowadzać dalej opisane zmiany, potrzebujemy zmienić kilka ustawień.

Będąc w dowolnym katalogu, klikamy na napis Narzędzia → Opcje folderów → zakładka Widok. Odznaczamy opcję "Ukryj chronione pliki systemu operacyjnego (zalecane)" - pojawi się zapytanie, na które odpowiadamy klikając Tak. Zaznaczamy opcje: "Pokaż ukryte pliki i foldery", "Wyświetl zawartość folderów systemowych". Zmiany zatwierdzamy przyciskiem OK.

Bez obaw, nic złego się nie stanie ;) Jeśli jednak wolisz dmuchać na zimne, zamiast usuwać pliki, przenoś je do jakiegoś innego katalogu - po zrestartowaniu komputera będzie można je usunąć, jeśli nie pojawią się żadne błędy. Podkreślam jednak, że poniższe zabiegi nie powinny w żaden sposób wpłynąć na funkcjonowanie komputera - jest to usuwanie zbędnych plików. Osobiście robię je automatycznie od lat i nigdy nie miałem żadnego problemu.

C:/Windows/SoftwareDistribution oraz C:/9470bb12e8a4f3447657236478e41c5 itp.

Katalog C:/Windows/SoftwareDistribution także lubi zajmować kilkaset MB. Zawiera pliki wykorzystywane przy instalacji łatki Service Pack 2 i Service Pack 3. Jego zawartość można bezpiecznie usunąć (samego katalogu SoftwareDistribution nie da się usunąć - jedynie jego zawartość).

Foldery o nazwach typu 9470bb12e8a4f3447657236478e41c5 czasem występują na różnych dyskach, np. C:/9470bb12e8a4f3447657236478e41c5. Są to pozostałości po instalacji łatek - do usunięcia. Ich nazwy składają się z różnych liter i cyfr (jest ich dużo), ale ogólnie są podobne do tej przykładowej.

Pliki tymczasowe, np. w C:/Windows/Temp

Mając otwarty dowolny katalog, kliknij na pasek adresu (na obrazku obok jest to białe tło po prawej od napisu Computer, za czarną strzałeczką). Jego treść zmieni się i podświetli na niebiesko.

Zamiast tej niebieskiej treści, wpisz %temp% (wraz ze znakami procentów) i naciśnij Enter. Przejdziesz do katalogu Temp z plikami, które możesz bez problemu usunąć - są to pliki tymczasowe różnych aplikacji. Zawartość tego folderu zajmuje często kilka, a nawet kilkanaście GB. Jeśli któregoś pliku nie da się usunąć, bo jest w użyciu, nie przejmuj się - zaznacz pozostałe i usuń, co się da. Czasami pojawi się pytanie, czy jesteś pewien usunięcia pliku, bo niby jest systemowy - nie bój się i śmiało kliknij Tak. Pojawi się też pewnie jakaś informacja o plikach będących w użyciu, których z tego powodu nie można usunąć - w takim przypadku kliknij Opuść.

Jeśli tak jak pisałem, chcesz dmuchać na zimne, to po prostu przenieś gdzieś zawartość folderu Temp, zresetuj komputer i - jeśli wszystko będzie działać - usuń przeniesioną zawartość.

Tak samo usuń zawartość katalogu C:/Windows/Temp - jest tam zazwyczaj kilkaset MB.

W katalogu C:/Windows bywają też foldery o nazwie zaczynającej się na "Temp", np. "Temp043E19E5-F724-31D5-0321-474014D438B4-Signatures". Foldery te także można usunąć.

Czy można usunąć C:/Windows/WinSXS?

Nie. Zawartość katalogu C:/Windows/WinSXS jest wykorzystywana przy naprawianiu plików systemowych. Lepiej nie usuwaj tego folderu.

Wyłączanie hibernacji w Windows Vista - plik hiberfil.sys

Hibernacja pozwala na zapisywanie stanu systemu (wraz z pamięcią RAM) na dysku i wyłączenie komputera. Po jego włączeniu wszystko wygląda jak wcześniej (otwarte są te same okna itp.) w przeciwieństwie do zwykłego wyłączenia komputera, które przy okazji zamyka wszystkie otwarte programy. W praktyce hibernacja ma sens tylko dla laptopów. Jeśli masz laptopa - przejdź do kolejnego nagłówka.

Przy włączonej hibernacji na dysku C znajduje się plik hiberfil.sys o rozmiarze kilku GB. By się go pozbyć, należy wyłączyć możliwość hibernacji. Jest to operacja w pełni bezpieczna i odwracalna - zawsze możemy spowrotem włączyć hibernację.

Klikamy Start i w polu tuż nad przyciskiem Start wpisujemy trzy litery: "cmd", a następnie myszą najeżdżamy na napis "cmd.exe", który się pokaże u samej góry menu start, klikamy go prawym klawiszem i wybieramy "Uruchom jako administrator". Pokaże się czarne okienko. Wpisujemy w nim następujący tekst: "powercfg -h off" (bez cudzysłowiu, ale z minusem przed literą h i spacjami przed i po -h). Następnie naciskamy klawisz Enter. Hibernacja jest już wyłączona. Aby usunąć plik hiberfil.sys, przejdź do sekcji Oczyszczanie dysku tego artykułu.

Podobnie można włączyć hibernację - wystarczy powtórzyć powyższą procedurę, tylko zamiast "powercfg -h off" wpisać "powercfg -h on".

Jak wyłączyć przywracanie systemu w Windowsie Vista?

Windows Vista domyślnie ma włączoną funkcję Przywracania systemu, która w umożliwia przywrócenie systemu do stanu z danego dnia w razie awarii. Jeśli bardziej zależy Ci na wolnym miejscu, możesz wyłączyć Przywracanie systemu, dzięki czemu zaoszczędzisz przynajmniej kilka GB na każdym dysku.

Aby wyłączyć Przywracanie systemu, naciskamy klawisz z logo Windows i trzymając go, jednokrotnie klawisz Pause/Break (u samej góry klawiatury, nad strzałkami). W otwartym oknie w lewej kolumnie klikamy na "Zaawansowane ustawienia systemu", a następnie przechodzimy do zakładki "Ochrona systemu" i odhaczamy zaznaczenie przy każdym dysku. Na pytanie, czy jesteśmy pewni, odpowiadamy naciskając przycisk "Wyłącz Przywracanie systemu". Zatwierdzamy zmiany przyciskiem OK.

Warto teraz upewnić się, że pliki związane z tą funckją zostały usunięte - patrz sekcja "Oczyszczanie dysku".

Kosz - czyszczenie i rozmiar zawartości

Nawet jeśli usuniemy pliki lub foldery, trafiają one do kosza (jeśli się w nim nie mieszczą, są usuwane całkowicie). Oznacza to, że wciąż zajmują miejsce, tyle, że w Koszu. Należy więc pamiętać o regularnym czyszczeniu kosza, klikając na jego ikonę prawym klawiszem myszy i wybierając Opróżnij kosz.

Aby w Koszu nie znajdowało się za dużo śmieci, warto obniżyć procent miejsca na dysku, jaki mogą zajmować będące w nim dane. Klikamy prawym klawiszem myszy na Kosz, wybieramy Właściwości i klikamy na dysk C, a następnie wprowadzamy maksymalny rozmiar kosza dla tego dysku (np. 2 GB - wpiszemy wtedy liczbę 2000 MB). Następnie, jeśli mamy inne dyski (np. D), to wybieramy je z listy i podobnie zmieniamy rozmiar. Zatwierdzamy zmiany przyciskiem OK.

Teraz w koszu będzie mniej więcej zawartość trzech płyt CD, czyli jednego np. jeden film.

Jeśli zmniejszysz limit jeszcze bardziej, w koszu będą tylko pliki tekstowe i dokumenty, które zajmują mało miejsca. Usuwając większe pliki zostaniemy zapytani, czy usunąć je trwale, bowiem w Koszu się nie zmieszczą.

Oczyszczanie dysku i odchudzanie hibernacji

System Windows Vista posiada także podstawowe narzędzie do bezpiecznego usuwania niektórych zbędnych plików. Tę operację należy wykonać dla każdego z dysków w Mój komputer: klikamy na dany dysk prawym klawiszem myszy, wybieramy Właściwości → Oczyszczanie dysku. Pojawi się okienko podobne do poniższego:

W zależności od wielkości dysku i poprawności pewnych zaawansowanych ustawień, proces obliczania zakończy się po chwili lub po kilku minutach.

Możemy teraz zaznaczyć wszystkie opcje. Uwaga: jeśli masz laptopa i używasz hibernacji, nie zaznaczaj "Usuwanie pliku hibernacji". Pozostałe opcje zaznacz i kliknij OK. W wyskakującym okienku potwierdź, że jesteś pewien usunięcia tych plików (jest to bezpieczne). Kolejne okienko (Właściwości dysku C) możesz także zamknąć, klikając przycisk OK.

Teraz możesz powtórzyć procedurę dla innych dysków, które masz (np. D).

Jest jeszcze jedna ważna opcja, która może przynieść kilkanaście GB wolnego miejsca na dysku - usunięcie starych punktów przywracania systemu. Gdy to zrobisz, będziesz miał możliwość przywrócenia systemu tylko do ostatniego zapisanego punktu przywracania, więc w razie awarii ta możliwość wciąż będzie dostępna.

Aby usunąć wszystkie punkty przywracania systemu z wyjątkiem ostatniego, powtórz powyższą procedurę, aż do pokazania się okna wyboru, które rzeczy usunąć z komputera. Następnie kliknij na zakładkę "Więcej opcji" i pod nagłówkiem "Przywracanie systemu i kopie w tle" naciśnij przycisk "Oczyść...". Zatwierdź decyzję, klikając przycisk Usuń. Komputer przez chwilę będzie działał wolno (zwalnia miejsce). Następnie zamknij dwa otwarte okienka, klikając w nich przyciski Anuluj.

Procedurę usuwania punktów przywracania powtórz dla każdego dysku, jaki posiadasz (np. D).

Czego nie polecam w zakresie czyszczenia dysku

Nie polecam włączać opcji "Kompresuj dysk, aby zaoszczędzić miejsce na dysku" dostępnej po kliknięciu prawym klawiszem myszy na dowolnym dysku w Mój komputer i wybraniu Właściwości.

Odradzam to, ponieważ zdarzyło mi się, że system po takim zabiegu padł i już nie wstał.

Ponad to kompresja oznacza, że przy każdym użyciu plików musi następować dekompresja - komputer będzie więc działał wolniej. Chociaż nazwa kusi, to lepiej zostawić tę opcję odznaczoną.

Duplikaty plików i folderów

Powielone pliki i katalogi mogą zajmować mnóstwo miejsca. Przeczytaj instrukcję wyszukiwania i usuwania duplikatów przy użyciu darmowego programu, który oferuje między innymi przywracanie wcześniej usuniętych kopii danych.

Co zajmuje miejsce na dysku?

Jeśli wciąż nie wiemy, co nam zajmuje większość miejsca na dysku, możemy posłużyć się specjalnym programem do analizy zajętej przestrzeni. Dokładną instrukcję dla darmowego narzędzia Folder Size znajdziesz w artykule Co zajmuje miejsce na dysku?

Autorem tego artykułu jest Krzysztof Trynkiewicz z serwisu WydajnyKomputer.pl.

Przeczytaj również następujące artykuły:

• Czyszczenie dysku – zwalnianie miejsca w Windows XP
• Lag w Windows Vista, 7 i XP – przyspieszanie bezprzewodowego Internetu WiFi
• Optymalizacja i przyspieszanie systemu Windows XP

Na szczęście można to bardzo prosto naprawić - wystarczy minuta i problem zniknie!

Ten sposób na wyłączenie powiadomień o braku pamięci działa na Windows 7 i Vista.

Jak wyłączyć powiadamiania o braku miejsca na dysku

Aby pozbyć się wyskakującego okienka raz na zawsze, kliknij przycisk Start (lewy dolny róg ekranu) i wpisz "regedit" (bez cudzysłowiu), a następnie naciśnij klawisz Enter.

W rozwijanym menu po lewej otwórz kolejno foldery (strzałką oddzielone są dalsze podfoldery): HKEY_CURRENT_USER → Software → Microsoft → Windows → CurrentVersion → Policies → Explore.

Następnie otwórz ostatni folder (Explore), klikając jego nazwę dwukrotnie. W prawej kolumnie pojawi się jego zawartość. Kliknij na pustą, białą przestrzeń prawym klawiszem myszy i wybierz Nowy → Wartość DWORD (ang. New → DWORD Value). Pojawi się podświetlony na niebiesko tekst. Napisz na klawiaturze "NoLowDiskSpaceChecks" (bez cudzysłowiu, z wielkimi znakami - nie pomyl się) i zaakceptuj zmiany wciskając klawisz Enter.

Jeśli źle wprowadzisz nazwę, możesz ją zmienić, klikając ją prawym wklawiszem myszy i wybierając Zmień nazwę (ang. Rename).

Następnie kliknij dwukrotnie lewym klawiszem myszy na napis, który właśnie stworzyłeś i w jedynym możliwym polu do wprowadzania tekstu wpisz cyfrę 1 i naciśnij klawisz OK.

To tyle! Zamknij okno Edytora rejestru - nie będzie już potrzebne. Nie musisz restartować komputera - "balonik" z powiadomieniem o małej ilości miejsca na dysku już nie wyskoczy.

Irytujący komunikat "Mało miejsca na dysku"

W artykule chodziło o następujący komunikat:

"Wyczerpuje się miejsce na dysku Dysk lokalny (C:). Aby zwolnić miejsce na dysku poprzez usunięcie starych lub nieważnych plików, kliknij tutaj..."

Natomiast w angielskich systemach Windows 7 i Vista wyskakujące powiadomienie brzmi:

"Low Disk Space"

"You are running out of disk space on System (C:). To free space on this drive by deleting old or unnecessary files, click here..."

Autorem tego artykułu jest Krzysztof Trynkiewicz z serwisu WydajnyKomputer.pl.

Przeczytaj również następujące artykuły:

• Czyszczenie dysku – zwalnianie miejsca w Windows XP
• Co zajmuje miejsce na dysku?
• Bezpieczne oczyszczanie komputera w Windows Vista

Z odrobiną chęci wyczyścimy autostart i przyspieszymy pracę systemu.

Opisane metody czyszczenia autostartu działają na każdym Windowsie. Jeśli używasz Windowsa XP, przeczytaj poradnik specjalnie dla niego: Optymalizacja XP.

Z założenia optymalizację przeprowadzamy dopiero, gdy wydaje się niezbędna. Nie będziemy się jednak męczyć w takich warunkach: najpierw tymczasowo wyłączymy wszystkie startujące wraz z systemem aplikacje, a następnie zrewidujemy ich niezbędność.

Przygotowania do czyszczenia autostartu

Aby uruchomić system Windows XP w trybie selektywnym, wybieramy Start - Uruchom, wpisujemy "msconfig" i klikamy OK. W przypadku Windowsa Vista i 7 "msconfig" wystarczy wpisać w pole wyszukiwania po kliknięciu przycisku Start. W otwartym oknie zaznaczamy "Uruchamianie selektywne", a następnie czyścimy pole przy "Załaduj elementy startowe". Teraz przechodzimy do zakładki "Uruchamianie". Powinniśmy włączyć jedynie aplikacje, które służą do łączenia się z Internetem (o ile takie mamy).

Po zatwierdzeniu zmian ujrzymy propozycję restartu, z której powinniśmy skorzystać. Przy kolejnym uruchomieniu komputera pojawi się ostrzeżenie o uruchamianiu selektywnym, przy którym zaznaczamy, by nie pokazywało się w przyszłości. System powinien działać wyraźnie szybciej (jeśli tak nie jest, zamiast uruchamiania selektywnego powinniśmy zaznaczyć uruchamianie diagnostyczne), jednak nie powinniśmy zostawiać go w tym stadium - część aplikacji będzie nam faktycznie potrzebna przy każdorazowym ładowaniu systemu.

Wreszcie możemy przystąpić do czyszczenia autostartu. Pomoże nam w tym darmowy program System Explorer, działający pod Windowsem 7, XP i Vistą. Na stronie domowej mamy do wyboru wersję przenośną (portable) oraz instalacyjną, odpowiednio oznaczone odnośnikami "Download Portable Version" i "Download Portable Version". Nie różnią się one niczym poza faktem, że wersja przenośna składa się z jednego pliku i katalogu, które możemy wgrać na pendrive lub CD/DVD i używać na innych komputerach bez potrzeby instalowania aplikacji.

Autostart - Usuwanie zbędnych elementów

Po pobraniu i uruchomieniu programu, otworzy się jego okno (jeśli nie, jest on dostępny przez Start - Wszystkie programy - System Explorer - System Explorer. Jeśli język nie jest ustawiony na polski, klikamy Options - Language - Polski. Przechodzimy do zakładki Autostart. Jako podzakładkę mamy Startowe.

Widoczna lista przedstawia aplikacje automatycznie uruchamiane wraz z systemem. Większość z nich jest zbędna. Po kliknięciu na danym wierszu prawym przyciskiem myszy zobaczymy menu, z którego interesują nas zwłaszcza pozycje "Wyłącz element startowy" i "Usuń element startowy". Dla bezpieczeństwa lepiej najpierw wyłączyć dany element. Dopiero po stwierdzeniu, że komputer działa należycie, usuwamy dany wpis.

Aby przekonać się, czy pozycja na liście jest zbędna, klikamy na niej prawym klawiszem myszy i wybieramy "Szukaj informacji o pliku" - Google.com lub ProcessLibrary.com. W przypadku wybrania wyszukiwarki, włączy się angielska strona Google. Kopiujemy zapytanie z pola wyszukiwarki do tego samego pola, ale pod adresem http://google.pl, aby otrzymać wyniki w języku polskim. Z kolei strona ProcessLibrary.com specjalizuje się w opisywaniu właśnie takich elementów startowych i analizowaniu ich przydatności w systemie.

Warta odnotowania jest także strona Sysinfo.org, która ma bazę 20 tysięcy programów z dokładnymi wytycznymi autouruchamiania - każdy rekord jest opisany jako wymagany, polecany, niezalecany, wg potrzeb użytkownika lub zdecydowanie odradzany. Ostatni zapis często stosowany jest do wirusów.

Jeśli mamy podejrzenie, że dany proces jest niebezpieczny, z menu dostępnego pod prawym przyciskiem myszy w System Explorerze powinniśmy wybrać "Sprawdzenie pliku" i wysłać go do jednej z proponowanych witryn do natychmiastowej analizy.

Powinniśmy wyłączyć także wszystko to, co możemy uruchomić ręcznie, czyli np. Skype, Gadu-Gadu, Google Talk, Tlen, NeroCheck, rzeczy związane z nVidią i ATI.

Szczególne przypadki i wyjątki w autostarcie

Istnieją dwa procesy, które zapewne mamy, a po ich usunięciu pojawią się ponownie. Są to CTF Loader oraz Java Platform. Pierwszy z nich odpowiada w systemie Windows za wielojęzyczne klawiatury, rozpoznawanie mowy, pisma odręcznego itp... W znakomitej większości przypadków niepotrzebnie pochłania on zasoby. Wyłączyć (lub włączyć) możemy ten proces w Start - Panel Sterowania - Opcje regionalne i językowe - zakładka Języki - Szczegóły. Zaznaczamy "Wyłącz zaawansowane usługi tekstowe".

Java Platform to proces przyspieszający ładowanie innych programów napisanych w języku Java. Dla przeładowanego systemu bardziej opłaca się dłużej jednorazowo czekać na uruchomienie aplikacji, niż trzymać takiego pomocnika cały czas w pamięci. Klikamy kolejno: Start - Panel sterowania - Java - zakładka Advanced. Naciskamy plus przy "Java console" i zaznaczamy "Hide console". Podobnie rozwijamy Miscellaneous i odznaczamy "Place Java icon in system tray" oraz "Java Quick Starter". Naciskamy przycisk OK.

Pamiętajmy także, by nie wyłączać antywirusów.

Wyłączanie automatycznie uruchamianych usług

Usługi to odpowiedniki automatycznie uruchamianych programów, działające na trochę innym poziomie w strukturze systemu. Większość z nich jest przydatna, chociaż nie wszystkie (np. związane z Adobe Readerem). Ich lista zaprezentowana jest w System Explorerze w zakładce Autostart - Usługi. Do dyspozycji mamy przedstawione już narzędzia analityczne. Zmieniły się tylko sposoby dezaktywowania wpisów. Do wyboru mamy tryby: wyłączony, ręczny i automatyczny. Automatyczny oznacza uruchamianie przy ładowaniu systemu, natomiast ręczny wyklucza element z autostartu, ale pozwala na jego zainicjowanie przez wybranie "Uruchom usługę" lub wykonanie odpowiedniej operacji przez inną aplikację. W praktyce szczególnie przydatna jest opcja uruchamiania ręcznego (np. dla wszelkich aktualizatorów) - niezbędna usługa zostanie włączona tylko w przypadku użycia przez nas związanego z nią programu.

Przy zmianie stanów usług trzeba być jednak uważnym - nie każda aplikacja potrafi uruchomić swoją usługę, zaś niektóre usługi mogą być włączane tylko w trakcie ładowania się systemu. Z tego względu nowicjuszom nie polecamy wyłączania usług firmy Microsoft.

Czyszczenie zasobnika systemowego

Elementy znajdujące się obok zegara (w tzw. trayu) w postaci ikonek zaraz po uruchomieniu systemu także zabierają trochę zasobów. Większość z nich usuniemy przez powyższe zabiegi. Pozostałe najczęściej możemy wyłączyć w opcjach danego programu. Jeśli nie używamy ikony regulacji głośności, możemy ją wyłączyć wchodząc w Start - Panel sterowania - Dźwięki i urządzenia audio. Odznaczamy "Umieść ikonę na pasku zadań". Przy okazji w zakładce Dźwięki możemy wyłączyć dźwięk odgrywany przy uruchomieniu systemu, co na wolniejszych komputerach odpowiada mniej więcej dwóm sekundom.

Zupełnie zbędna jest także ikona myszy. Klikamy ją dwukrotnie i odznaczamy "Umieść ikonę w zasobniku systemowym". Obok zegara może także widnieć ikona z napisem PL, służąca do zmiany klawiatury na inny język. Cały pasek wyłączymy, klikając na ikonie prawym klawiszem myszy, wybierając Ustawienia, a następnie Pasek języka i odznaczając pierwszą pozycję od góry.

Ukryte programy i funkcje spowalniające system

Program System Explorer analizuje wiele miejsc w poszukiwaniu elementów autostartu. Mimo to, niektóre aplikacje zdołają się przed nim ukryć. Nie pokazuje też pewnych funkcji dodawanych do systemu np. przez wirusy.

Końcowym zabiegiem, zapewniającym odnalezienie wszystkich automatycznie uruchamianych programów jest analiza dzienników (logów) programów HijackThis i SilentRunners. Pierwszy z nich pozwala na usunięcie uciążliwych wpisów, natomiast drugi jest jedynie narzędziem diagnostycznym. Interpretacja generowanych przez nie dzienników wymaga przeczytania instrukcji, jednak jest tego warta.

Autorem tego artykułu jest Krzysztof Trynkiewicz z serwisu WydajnyKomputer.pl.

Przeczytaj również następujące artykuły:

• Czyszczenie dysku – zwalnianie miejsca w Windows XP
• Optymalizacja i przyspieszanie systemu Windows XP
• Triki i sztuczki – konfiguracja i ustawienia Windows XP

Dzisiaj zajmiemy się lokalizowaniem identycznych plików i usuwaniu zbędnych kopii, dzięki czemu zwolnimy mnóstwo miejsca na dysku.

Program do wyszukiwania i usuwania duplikatów plików

Do znalezienia identycznych plików i folderów użyjemy darmowego programu Duplicate File Finder, przeznaczonego dla Windowsa 7, Visty i XP. Możesz go pobrać bezpośrednio z Wydajnego Komputera: Duplicate File Finder 2.0.3.30 lub ze strony producenta - firmy Auslogics.

Instalacja darmowej aplikacji do kasowania duplikatów

Po pobraniu uruchamiamy instalator i klikamy po kolei: Next → I accept the agreement → Next → Next → Next. Uwaga: teraz należy odznaczyć obydwie dostępne opcje (są związane z instalacją zbędnego dodatku do przeglądarki). Następnie klikamy Next, odznaczamy "Create a desktop icon" i ponownie wciskamy Next, a potem Finish. Program uruchomi się sam (znajdziemy go także klikając w Start → Wszystkie programy).

Instrukcja obsługi programu Duplicate File Finder

Po lewej stronie mamy drzewo katalogów. Zaznaczamy w nim, w których folderach program ma szukać duplikatów. Znaczek v oznacza, że folder będzie uwzględniony w poszukiwaniach. Brak zaznaczenia naturalnie reprezentuje sytuację odwrotną, natomiast jeśli zaznaczymy tylko niektóre podkatalogi, to te będące wyżej w hierarchii zostaną oznaczone wypełnieniem pola zaznaczenia, by zobrazować, że tylko część ich zawartości (wybrane podfoldery) będzie brana pod uwagę.

Po prawej stronie mamy do wyboru porównywanie wszystkich rodzajów plików ("Look for all file types") lub możemy zaznaczyć jedynie określone typy, kolejno: obrazy, pliki muzyczne, wideo, spakowane archiwa, programy. Ostatnia opcja ("Ignore files smaller than") pozwala pominąć w porównaniu pliki mniejsze od określonej wielkości, co przydaje się, jeśli zależy nam na szybkim znalezieniu wyłącznie duplikatów zajmujących dużo miejsca. Jeżli mamy więcej czasu i chcemy pozbyć się wszystkich podwójnych plików, odznaczamy tę opcję.

Klikając na "Delete Options" u góry programu możemy ustawić sposób usuwania duplikatów (które dopiero ręcznie wybierzemy po przeprowadzeniu wyszukiwania). Dostępne możliwości to kolejno: przeniesienie do kosza, przeniesienie do centrum odzyskiwania (kwarantanna), usunięcie bez przenoszenia do kosza. Jeśli nie jesteśmy pewni, czy usuwane pliki nie będą potrzebne, wybierzmy środkową opcję, by w razie potrzeby móc je przywrócić. Niestety nie będą one wtedy usunięte z dysku, więc nie zyskamy miejsca.

Wreszcie klikamy przycisk Search. Poszukiwanie duplikatów trwa najwyżej kilka minut.

Wybieranie duplikatów do usunięcia

Na dole listy mamy informację, ile duplikatów znaleziono i ile miejsca zyskamy, jeśli usuniemy wszystkie. Pliki w liście są ułożone grupami - w każdej grupie o tym samym kolorze są identyczne pliki, tak więc zmiana koloru oznacza inną grupę zduplikowanych plików.

Należy starannie zaznaczyć pliki do usunięcia, zostawiając po jednym w każdej grupie (lub więcej, jeśli chcemy zachować kopie w kilku miejscach). Warto zwrócić uwagę, w jakim katalogu będzie plik, który zostawiamy.

Klikając prawym klawiszem myszy na dowolnej pozycji listy możemy wybrać opcję "Select duplicates in this folder", dzięki której do usunięcia zostaną oznaczone wszystkie duplikaty pochodzące ze wskazanego folderu. Przykładowo, mamy kopię albumu muzycznego na dysku C i D. Możemy kliknąć prawym klawiszem myszy na wierszu odpowiadającemu dowolnemu duplikatowi na dysku D i wybrać tę pozycję, dzięki czemu wszystkie duplikaty (cały album) na dysku D zostaną oznaczone jako do usunięcia.

Inna ciekawa opcja dostępna pod prawym przyciskiem myszy to "Select one in each group": zaznacza do usunięcia maksymalnie jeden plik w każdej grupie - potem wypada skorygować, czy np. spośród 3 duplikatów wybrany został ten, którego chcemy się pozbyć.

Z kolei opcja "Select all duplicates in each group" zaznaczy do usunięcia wszystkie duplikaty w każdej grupie, więc zostanie zawsze tylko jeden plik. Warto sprawdzić, czy odpowiada nam folder, w którym pozostanie jedyna kopia.

Możemy również wybrać pozycję "Invert selection", która odwraca zaznaczenie. Czyli: możemy zaznaczyć pliki, które chcemy zostawić, a następnie wybrać tę opcję, by odwrócić wybór, czego skutkiem zaznaczone zostaną pliki przeznaczone do usunięcia (wcześniej odznaczone).

Dwukrotne naciśnięcie na plik spowoduje jego uruchomienie. Pod prawym klawiszem myszy na danym wierszu mamy też dostęp do Właściwości (Properties), Otwarcia za pomocą wybranego programu (Open with...) oraz przejścia do katalogu z wybraną pozycją (Explore folder...).

Gdy zaznaczymy pliki do usunięcia (lub przeniesienia do kosza lub kwarantanny - w zależności od dokonanego wcześniej wyboru), klikamy "Delete selected files".

Ponowne przeszukiwanie możemy przeprowadzić po kliknięciu na "Search again" w górnej części programu (widoczne tylko, jeśli wyświetlane są wyniki poprzedniej analizy).

Odzyskiwanie usuniętych duplikatów plików

Jeśli wybraliśmy opcję kwarantanny, możemy przywrócić usunięte pliki klikając na File → Rescue Center, wybierając dzień, w którym pliki usunęliśmy, a następnie wybierając Restore.

Możemy także zrezygnować z przetrzymywania plików w kwarantannie, usuwając je na stałe - wystarczy wybrać odpowiedni dzień i kliknąć Delete.

Do dyspozycji mamy także systemowy punkt przywracania. Jest to odpowiednik kwarantanny, tworzony automatycznie przez Windows i zawierający nie tylko pliki usunięte omawianym programem, lecz wszystkie zmiany dokonane od danego terminu. Przywracanie i usuwanie punktów przywracania odbywa się analogicznie do operacji opisanych w dwóch powyższych akapitach.

Autorem tego artykułu jest Krzysztof Trynkiewicz z serwisu WydajnyKomputer.pl.

Przeczytaj również następujące artykuły:

• Konwersja Plików Każdego Rodzaju za Darmo, Online
• Co zajmuje miejsce na dysku?
• Czyszczenie dysku – zwalnianie miejsca w Windows XP

Dzięki małemu, darmowemu programowi szybko zlokalizujesz i usuniesz duże foldery i pliki. Pomocne w tym będą graficzne wykresy - kołowy i słupkowy, dzięki którym na pierwszy rzut oka rozpoznasz zapychacze miejsca.

Wyszukiwanie dużych plików i folderów na dysku

Posłużymy się programem Folder Size. Możesz go pobrać bezpośrednio z Wydajnego Komputera: Folder Size 1.2.0.0 lub strony producenta - firmy Mind Gems. Aplikacja działa pod systemami Windows 7, Vista, XP i wszystkimi pozostałymi firmy Microsoft.

Instalujemy program z domyślnymi opcjami: klikając odpowiednio Next → I accept the agreement → Next → Next → Next. Odznaczamy "Creare a desktop icon" (program będziemy mogli uruchomić przez Start → Wszystkie programy), ponownie klikamy Next i Install, a następnie Finish. Aplikacja uruchomi się automatycznie.

Używanie programu Folder Size

W lewym górnym rogu z rozwijanej listy wybieramy dysk do przeanalizowania. Następnie wciskamy zieloną strzałkę. Analiza może potrwać kilka minut, w zależności od ilości plików na dysku. Gdy zakończy się, w lewym dolnym rogu zobaczymy napis Idle.

Po lewej stronie mamy drzewo katalogów. Poruszanie się po nim jest intuicyjne. Wybierzmy jakiś katalog i w środkowej części programu rozszerzmy kolumnę Size (rozmiar), klikając na jej prawą krawędź i przeciągając mysz w bok.

Domyślnie zobaczymy wykres kołowy. Nad nim znajduje się ikonka przełączająca widok na wykres słupkowy.

Gdy znajdziemy plik lub folder, który chcemy usunąć, klikamy na niego prawym klawiszem myszy w liście nad wykresem i wybieramy Delete. Możemy też wybrać Locate in Explorer (otwiera okno z plikiem lub folderem), Show Properties (właściwości) lub Remove From List (usuń z listy programu, lecz nie z dysku).

W ten sposób możemy przeskanować każdy dysk. Po zakończeniu analizy kolejnych dysków zostaną one dodane na dole listy po lewej stronie programu.

Autorem tego artykułu jest Krzysztof Trynkiewicz z serwisu WydajnyKomputer.pl.

Przeczytaj również następujące artykuły:

• Czyszczenie dysku – zwalnianie miejsca w Windows XP
• Najlepszy program do defragmentacji dysku w Windows XP
• Duplikaty plików – wyszukiwanie i usuwanie

Dzięki podanym zabiegom zyskamy nawet do kilku gigabajtów wolnego miejsca.

Jeśli masz inny system, przeczytaj Oczyszczanie Windows Vista.

Kurs skierowany jest dla osób niezbyt obytych z komputerem.

Serdecznie zapraszam do lektury!

Objaśnienia i przyjęte konwencje

Jeśli czytałeś poprzednią część kursu o trikach i sztuczkach w celu poprawnej konfiguracji Windowsa XP i znasz przyjęte tam konwencje, to możesz przejść do kolejnego paragrafu. Jeśli nie - przeczytaj wszystko po kolei.

Niektóre otwarte okna w Windowsie nie są widoczne w pasku koło przycisku Start, w szczególności okna ustawień. Jeśli więc otworzymy takie okno i klikniemy na okno przeglądarki (lub inne), to okno ustawień "schowa się" za nie. Można się do niego spowrotem dostać minimalizując bieżące okno (np. przeglądarki), czyli klikając na przycisk ze znakiem podkreślenia _ w jego prawym górnym rogu.

Klikanie kolejno na odpowiednie napisy jest połączone strzałką, np. "Start → Uruchom..." należy rozumieć jako "naciśnij przycisk Start (lewy dolny róg ekranu) i kliknij pozycję Uruchom...".

Przejście do kolejnych podkatalogów jest połączone znakiem "/", np. "C:/Windows/System" należy rozumieć jako "w Mój komputer kliknij dwukrotnie na dysk C, następnie dwukrotnie na katalog Windows, a później na katalog System". Jeśli ścieżka dotyczy dysku C, chodzi o dysk, na którym zainstalowany jest system Windows (a więc najczęściej właśnie C).

Dwa klawisze połączone plusem należy rozumieć jako wciśnięcie ich jednocześnie, czyli np. "Ctrl+Shift" rozumiemy jako "wciśnij klawisz Ctrl i trzymając go, naciśnij raz klawisz Shift".

W artykule założyłem, że widok Panelu sterowania jest w trybie klasycznym, czyli klikamy Start → Panel sterowania i jeśli po lewej mamy napis "Przełącz do widoku klasycznego", to go klikamy. Po przeczytaniu artykułu można kliknąć w tym samym miejscu napis "Przełącz do widoku kategorii".

Czyszczenie dysku - przygotowania

By wprowadzać dalej opisane zmiany, potrzebujemy zmienić kilka ustawień.

Będąc w dowolnym katalogu, klikamy na napis Narzędzia → Opcje folderów → zakładka Widok. Odznaczamy opcję "Ukryj chronione pliki systemu operacyjnego (zalecane)" - pojawi się zapytanie, na które odpowiadamy klikając Tak. Zaznaczamy opcje: "Pokaż ukryte pliki i foldery", "Wyświetl zawartość folderów systemowych". Zmiany zatwierdzamy przyciskiem OK.

Bez obaw, nic złego się nie stanie ;) Jeśli jednak wolisz dmuchać na zimne, zamiast usuwać pliki, przenoś je do jakiegoś innego katalogu - po zrestartowaniu komputera będzie można je usunąć, jeśli nie pojawią się żadne błędy. Podkreślam jednak, że poniższe zabiegi nie powinny w żaden sposób wpłynąć na funkcjonowanie komputera - jest to usuwanie zbędnych plików. Osobiście robię je automatycznie od lat i nigdy nie miałem żadnego problemu.

Niebieskie foldery w C:/Windows - $Nt...

W katalogu C:/Windows znajdują się foldery zaczynające się na "$Nt" (np. $NtServicePackUninstall$, czy $NtUninstallKB823182$), zaznaczone na niebiesko. Zajmują one zazwyczaj kilkaset MB. Wewnątrz nich są pliki potrzebne do odinstalowania łatek systemowych. Nikt jednak nie przeprowadza deinstalacji, bowiem bez nich system jest dziurawy. Foldery te można spokojnie usunąć wraz z zawartością.

C:/WUTemp, D:/WUTemp itd. oraz C:/Program files/Windowsupdate

Katalog WUTemp na dowolnym dysku (C, D, E itd.) zawiera pliki potrzebne tylko podczas instalacji łatek. Można więc go spokojnie usunąć. Czasami pliki te przechowywane są w folderze C:/Program files/Windowsupdate - również można je usunąć.

C:/WindowsSoftwareDistribution oraz 9470bb12e8a4f3447657236478e41c5 itp.

Katalog C:/WindowsSoftwareDistribution także lubi zajmować kilkaset MB. Zawiera pliki wykorzystywane przy instalacji łatki Service Pack 2. Można go bezpiecznie usunąć.

Foldery typu 9470bb12e8a4f3447657236478e41c5 czasem występują na różnych dyskach, np. C:/9470bb12e8a4f3447657236478e41c5. Są to pozostałości po instalacji łatek - do usunięcia. Ich nazwy są zmiennie, ale ogólnie są podobne do tej przykładowej.

Pliki tymczasowe, np. w C:/WindowsTemp

Mając otwarty dowolny katalog, zaznacz pasek adresu (tak jak na obrazku obok).

Zamiast obecnej tam treści, wpisz %temp% (wraz ze znakami procentów) i naciśnij Enter. Przejdziesz do katalogu Temp z plikami, które możesz bez problemu usunąć - są to pliki tymczasowe różnych aplikacji. Zawartość tego folderu zajmuje często kilkaset MB, a nawet kilka GB. Jeśli któregoś pliku nie da się usunąć, bo jest w użyciu, nie przejmuj się - zaznacz pozostałe i usuń, co się da. Podobnie zrób z zawartością katalogu C:/Windows/Temp

W folderze C:/Documents and Settings/Nazwa twojego profilu/Ustawienia lokalne/Temporary Internet Files znajdują się pliki tymczasowe, pobierane z Internetu. Możesz je usuwać co tydzień - miesiąc. Minus jest taki, że będą pobierane z sieci od nowa. Często jednak znajdują się tam pliki, które już nigdy nie będą używane, więc warto ten folder czyścić. Jest to w pełni bezpieczne.

Wyłączanie hibernacji - plik hiberfil.sys

Hibernacja pozwala na zapisywanie stanu systemu (wraz z pamięcią RAM) na dysku i wyłączenie komputera. Po jego włączeniu wszystko wygląda jak wcześniej (otwarte są te same okna itp.) w przeciwieństwie do zwykłego wyłączenia komputera, które przy okazji zamyka wszystkie otwarte programy. W praktyce hibernacja ma sens tylko dla laptopów.

Przy włączonej hibernacji na dysku C znajduje się plik hiberfil.sys o rozmiarze kilkuset MB do kilku GB. By się go pozbyć, należy wyłączyć możliwość hibernacji. Jest to operacja w pełni bezpieczna i odwracalna - zawsze możemy spowrotem włączyć hibernację.

Klikamy Start → Panel sterowania → Opcje zasilania → zakładka Hibernacja. Odznaczamy opcję Włącz hibernację i klikamy OK. Plik hiberfil.sys usunie się samoczynnie. Tym samym sposobem możemy kiedyś włączyć hibernację.

Niebieskie foldery w C:/Windows - $hf_mig$ i $xpsp1hfm$

W katalogu C:/Windows jest też folder $hf_mig$, który lubi zajmować kilkaset MB miejsca. Rzadziej występuje obok niego folder $xpsp1hfm$. Oto, co na ich temat napisała picasso:

Te ukryte foldery to znak dokonania aktualizacji Windowsa.

$xpsp1hfm$ = Service Pack 1 i HotFix Migration

$hf_mig$ = HotFix Migration

Instalując jakieś poprawki, czy łatki są one automatycznie dublowane w postaci alternatywnej kopii w tych folderach. Celem jest zapobiegnięcie podmianie wersji plików ich starszymi wersjami. Np. zainstalowałeś na komputerze plik łatki Windowsa w wersji 5.6.200. Zostały one sklonowane w owych folderach. Następnie próbujesz instalować np. pakiet zestawu łatek, który ma ten sam plik ale w wersji starszej np. 5.6.100. Wtedy właśnie jest uruchamiany mechanizm MIGRACJI, czyli omijania plików starszej wersji. Plik jest pobierany właśnie z dysku z tej kopii w dolarkowym folderku, zamiast z pakietu.

W praktyce te katalogi także zawsze czyszczę i nie napotkałem na żadne błędy ani u siebie, ani u znajomych.

Wyłączanie Przywracania systemu

Windows XP domyślnie ma włączoną funkcję Przywracania systemu, która w teorii oferuje przywrócenie systemu do stanu z danego dnia w razie awarii. W praktyce narzędzie to psuje zainstalowane od danej daty aplikacje, robi problemy i ogólnie jest bezużyteczne. Pliki generowane za jego pomocą mogą zajmować nawet kilka GB na każdym dysku.

Aby wyłączyć Przywracanie systemu, naciskamy klawisz z logo Windows i trzymając go, jednokrotnie klawisz Pause/Break (u samej góry klawiatury, nad strzałkami). W otwartym okienku przechodzimy do zakładki Przywracanie systemu i zaznaczamy "Wyłącz Przywracanie systemu na wszystkich dyskach". Zatwierdzamy przyciskiem OK. Na pytanie, czy jesteśmy pewni, odpowiadamy Tak. Warto teraz upewnić się, że pliki związane z tą funckją zostały usunięte - patrz paragraf "Oczyszczanie dysku".

Kosz - czyszczenie i rozmiar zawartości

Nawet jeśli usuniemy pliki lub foldery, trafiają one do kosza (jeśli się w nim nie mieszczą, są usuwane całkowicie). Oznacza to, że wciąż zajmują miejsce, tyle, że w Koszu. Należy więc pamiętać o regularnym czyszczeniu kosza, klikając na jego ikonę prawym klawiszem myszy i wybierając Opróżnij kosz.

Aby w Koszu nie znajdowało się za dużo śmieci, warto obniżyć procent miejsca na dysku, jaki mogą zajmować będące w nim dane. Klikamy prawym klawiszem myszy na Kosz, wybieramy Właściwości i w zakładce Globalne po zaznaczeniu "Użyj jednego ustawienia dla wszystkich dysków" przesuwamy suwak na wartość 1%. Zatwierdzamy przyciskiem OK. Teraz w koszu będą w zasadzie tylko pliki tekstowe i dokumenty, które zajmują mało miejsca. Usuwając większe pliki zostaniemy zapytani, czy usunąć je trwale, bowiem w Koszu się nie mieszczą.

Oczyszczanie dysku

Windows posiada także podstawowe narzędzie do bezpiecznego usuwania niektórych zbędnych plików. Tę operację należy wykonać dla każdego z dysków w Mój komputer: klikamy na dany dysk prawym klawiszem myszy, wybieramy Właściwości → Oczyszczanie dysku. Pojawi się okienko podobne do poniższego:

W zależności od wielkości dysku i poprawności pewnych zaawansowanych ustawień, proces obliczania zakończy się po chwili, kilku minutach, lub będzie trwał stanowczo za długo (kwestia cierpliwości, powyżej 10 minut można już sobie darować). Jeśli proces trwa zbyt długo, naciskamy Anuluj, a następnie klikamy Start → Uruchom... i wpisujemy regedit. Przechodzimy po drzewie folderów po lewej jak następuje: HKEY_LOCAL_MACHINE/SOFTWARE/Microsoft/Windows/CurrentVersion/Explorer/Volume/Caches/Compress old files. Teraz klikamy prawym klawiszem na folder "Compress old files" i wybieramy Usuń. Potwierdzamy naciskając Tak i zamykamy okno Edytora rejestru. Ponownie uruchamiamy Oczyszczanie dysku.

Możemy teraz zaznaczyć wszystkie opcje. Uwaga: nie polecam zaznaczania "Kompresuj stare pliki" - kiedyś spowodowało to u mnie kompresję pliku systemowego i pewne kłopoty. Także zaznaczamy wszystko, poza rzeczoną opcją, i klikamy OK.

Czego jeszcze nie polecam w zakresie czyszczenia dysku

Nie polecam włączać opcji "Kompresuj dysk, aby zaoszczędzić miejsce na dysku" dostępnej po kliknięciu prawym klawiszem myszy na dowolnym dysku w Mój komputer i wybraniu Właściwości. Nie polecam z tego względu, że zdarzyło mi się, że system po takim zabiegu padł i już nie wstał. Ponad to kompresja oznacza, że przy każdym użyciu plików musi następować dekompresja - komputer będzie więc działał wolniej. Chociaż nazwa kusi, to lepiej zostawić tę opcję odznaczoną.

Albumy Windows Media Player: pliki AlbumArt_...

Windows Media Player przy okazji odtwarzania plików pobiera z Internetu okładki albumów, do których należą. Jest to rzecz zbyteczna, i chociaż pliki te nie zjamują wiele miejsca, to strasznie śmiecą.

Wyłączymy pobieranie danych o albumach: klikamy Start → Uruchom..., wpisujemy wmplayer. Następnie u góry programu klikamy Narzędzia → Opcje → Poufność i odznaczamy opcje: "Wyświetl informacje o multimediach z internetu" oraz "Aktualizuj moje pliki muzyczne, pobierając informacje o multimediach z Internetu". Zatwierdzamy przyciskiem OK i wyłączamy program.

Teraz należy usunąć już pobrane pliki. Będąc w Mój komputer naciskamy Ctrl+F i wpisujemy jako nazwę pliku albumart. Naciskamy Enter i po zakończonym wyszukaniu usuwamy wszystkie pliki z nazwą zaczynającą się na AlbumArt_

Duplikaty plików i folderów

Powielone pliki i katalogi mogą zajmować mnóstwo miejsca. Przeczytaj instrukcję wyszukiwania i usuwania duplikatów przy użyciu darmowego programu, który oferuje między innymi przywracanie wcześniej usuniętych kopii danych.

Co zajmuje miejsce na dysku?

Jeśli wciąż nie wiemy, co nam zajmuje większość miejsca na dysku, możemy posłużyć się specjalnym programem do analizy zajętej przestrzeni. Dokładną instrukcję dla darmowego narzędzia Folder Size znajdziesz w artykule Co zajmuje miejsce na dysku?

W kolejnym artykule zajmiemy się wyraźnym przyspieszaniem systemu. Serdecznie zapraszam!

Autorem tego artykułu jest Krzysztof Trynkiewicz z serwisu WydajnyKomputer.pl.

Przeczytaj również następujące artykuły:

• „Mało miejsca na dysku” – wyłączanie komunikatu
• Bezpieczne oczyszczanie komputera w Windows Vista
• Co zajmuje miejsce na dysku?